Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik bürosu.

Meslek mensupları arasında iş devri, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’te tanımlı bir usule bağlıdır. Meslek mensubu, gerek duyması hâlinde iş sahibinin kim olduğunu önceki meslek mensubundan sorup öğrenerek, gerekli görüşmeleri yaptıktan sonra işi kabul eder (m.23/1).

Uygulamada süreç şöyle işler: ön görüşme yapılır, mevcut sözleşmenizin durumu ve varsa ücret borcu netleştirilir, defter ve belgeler devir-teslim tutanağıyla teslim alınır, açılış ve devreden bakiyeler kontrol edilir, yeni sözleşme imzalanır ve e-beyanname yetkilendirmeleri güncellenir.

Sözleşmenin feshinde defter ve belgeler bir ay içinde devir-teslim tutanağı ile sahibine iade edilir; devir gerçekleşmezse durum odaya bildirilir (m.26). Geçiş dönem başlarında yapıldığında kesinti en aza iner.

Defter tutma zorunluluğu kişiye değil, mükellefiyet türüne ve tabi olunan usule bağlıdır. Vergi Usul Kanunu tüccarları birinci ve ikinci sınıf olarak ayırır; birinci sınıf tüccarlar bilanço esasına, ikinci sınıf tüccarlar işletme hesabı esasına göre defter tutar (VUK m.176-178). Serbest meslek erbabı ise serbest meslek kazanç defteri tutar (VUK m.210).

Tüm sermaye şirketleri — limited ve anonim şirketler — kuruluşundan itibaren bilanço esasına tabidir; ciroya bakılmaz. Şahıs işletmelerinde sınıf, Vergi Usul Kanunu’nun 177. maddesindeki yıllık alış, satış ve hasılat hadlerine göre belirlenir. Bu hadler her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu genel tebliğiyle duyurulur.

Yani sorunun cevabı, işletmenizin türü ve bir önceki yılın rakamlarıyla birlikte değerlendirilir. Cari yıl hadleri ilgili tebliğden kontrol edilir.

Bu bir tercih değil, bir eşleştirme sorusudur: yapıyı belirleyen unsurlar ortak sayısı, sorumluluğun sınırı, sermaye yükümlülüğü, kazancın vergilendirilme biçimi ve işin büyüme planıdır.

Şahıs işletmesinde kazanç gelir vergisine tabidir ve artan oranlı tarifeye göre vergilenir; kuruluş ve kapanış işlemleri görece kısadır; ancak işletme borçlarından şahsi malvarlığıyla sorumluluk doğar. Limited şirkette kazanç kurumlar vergisine tabidir, kâr dağıtımı ayrıca vergi doğurur; ortağın sorumluluğu kural olarak taahhüt ettiği sermaye payıyla sınırlıdır, ancak ortaklar şirketten tahsil edilemeyen kamu borçlarından sermaye payları oranında doğrudan sorumludur.

Sermaye şirketleri kuruluşundan itibaren bilanço esasına, ticaret sicili tescil ve ilan düzenine tabidir; bu, muhasebe ve bildirim yükünü artırır. Yabancı ortak alınması, pay devri veya yatırımcı girişi planlanıyorsa sermaye şirketi yapısı bu işlemleri mümkün kılar.

Vergi oranları ve tarife dilimleri her yıl değiştiği için karşılaştırma cari yılın oranlarıyla, sizin beklenen ciro ve gider yapınız üzerinden yapılmalıdır.

e-Fatura zorunluluğu iki yoldan doğar. Birincisi ciro eşiğidir: brüt satış hasılatı, 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve onu değiştiren 535 Sıra No.lu Tebliğ’de belirlenen eşiği aşan mükellefler, ilgili hesap dönemini izleyen yılın yedinci ayının başından itibaren e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır. e-Ticaret üzerinden satış yapanlar, gayrimenkul ve motorlu taşıt alım-satımıyla uğraşanlar için eşik daha düşüktür.

İkincisi sektör ölçütüdür: EPDK lisanslı akaryakıt faaliyetleri, ÖTV (III) sayılı liste kapsamında imalat veya ithalat, aracı hizmet sağlayıcılığı, internet reklamcılığı hizmet aracılığı ve hal kayıt sistemi kapsamındaki komisyoncu ve tüccarlar için ciroya bakılmaksızın zorunluluk doğar.

Ayrıca 509 Sıra No.lu Tebliğ, Gelir İdaresi Başkanlığı’na riskli ya da vergiye uyum düzeyi düşük görülen mükellefleri ciro ve sektöre bakmaksızın kapsama alma yetkisi verir; bu durumda yazılı bildirim yapılır ve geçiş için en az üç ay süre tanınır.

Eşik tutarları tebliğlerle değiştiği için kontrol, cari yılda yürürlükte olan tebliğ metnine göre yapılır. e-Fatura mükellefi olanlar için e-Arşiv ve çoğu durumda e-Defter yükümlülüğü de peşinden gelir.

Meslek mensuplarının alacağı ücretin asgari miktarı, 3568 sayılı Kanun’un 46. maddesi uyarınca tarife ile belirlenir. Tarife, oda yönetim kurullarının hazırladığı önerilerden geçerek Birlik tarafından toplanır, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca tasdik edilir ve Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer.

Tarifedeki asgari miktarın altında ücret karşılığında iş kabulü yasaktır ve disiplin cezasını gerektirir (m.46/2). Ücretlerin Esasları Hakkında Yönetmelik m.11 ise ücretsiz işlem yapılmasını yasaklar. Bu nedenle bu meslekte indirim, kampanya veya ilk dönem ücretsiz gibi uygulamalar mümkün değildir.

Tarife bir tabandır; tavan koymaz. Nihai ücret işletme türüne, defter sınıfına, belge ve işlem hacmine, çalışan sayısına, şube ya da şantiye sayısına ve talep edilen ek hizmetlere göre değişir ve yazılı sözleşmeyle belirlenir. Tarifenin kendisi Resmî Gazete’de yayımlandığı için herkese açıktır.